PKW IFOR / SFOR

W miejsce dotychczas nieskutecznych misji pokojowych ONZ na obszarze byłej Jugosławii, Sojusz Północnoatlantycki wprowadził na tereny objęte konfliktem wielonarodowe Siły Implementacyjne w Bośni ? IFOR (Implementation Force). Do powołania operacji wymuszenia pokoju, jak nazwano nową jakościowo misję wojskową, doszło w wyniku presji międzynarodowej dyplomacji, w tym głównie amerykańskiej, skierowanej na przywódców Chorwacji, Federacyjnej Republiki Jugosławii i bośniackich muzułmanów. Dnia 21 listopada 1995 r. w Dayton zainicjowali, a następnie podpisali 14 grudnia 1995 r. w Paryżu ?Porozumienie w sprawie wojskowych aspektów ustanowienia pokoju na terenach Bośni i Hercegowiny? (tzw. Dayton Peace Agreement).

Polska z racji funkcjonowania w programie Partnerstwo dla Pokoju (Partnership for Peace) wystawiła batalion operacyjny. Zadanie to powierzono 16. Batalionowi Powietrzno-Desantowemu 6. Brygady Desantowo-Szturmowej, który wszedł w skład wielonarodowej Brygady Nordycko ? Polskiej. Znalazła się ona w składzie Wielonarodowej Dywizji Północnej ? MND-N (Multinational Division North). Dywizja, tworząca Zgrupowanie Bojowe ?Orzeł? (Task Force Eagle) i została rozmieszczona w północno ? wschodniej części Bośni. Dowództwo, którego rdzeń tworzył sztab 1. Dywizji Pancernej USA, kwaterowało w rejonie miasta Tuzla. Rejon odpowiedzialności Brygady Nordycko ? Polskiej obejmował północno ? zachodnią flankę obszaru działania MND-N. Innymi oddziałami MND-N były amerykańskie 1., 2. i 4. Brygada Zmechanizowana, Brygada Rosyjska i Batalion Turecki.

Kwaterę główną Brygady Nordycko – Polskiej umieszczono w m. Doboj. Jednostka składała się z pięciu batalionów: Duńskiego Batalionu Piechoty Zmotoryzowanej, polskiego 16. Batalionu Powietrznodesantowego, Szwedzkiego Batalionu Piechoty Zmechanizowanej, Fińskiego Batalionu Inżynieryjnego i Norweskiego Batalionu Logistycznego oraz kompanii dowodzenia i kompanii żandarmerii wojskowej (MP). Razem siły brygady liczyły ok. 4.500 żołnierzy z wymienionych krajów oraz dodatkowo Estonii, Islandii, Litwy, Łotwy.

W dniu 19 stycznia 1996 r. pierwszym transportem wyruszyła do Bośni grupa przygotowawcza licząca około 100 osób. W IFOR na początku 1996 r. znalazło się 668 oficerów i żołnierzy WP, z tego 624 w batalionie operacyjnym. Po raz pierwszy Polakom przyszło w takiej skali pełnić służbę według procedur NATO (choć Szwecja i Finlandia obok Polski nie należały do sojuszu).

Należy zaznaczyć, iż skład batalionu wydzielonego do NORDPOLBDE znacznie różnił się od organizacji polskich batalionów operacyjnych uczestniczących w misjach pokojowych ONZ. W jego strukturach znalazła się kompania szturmowa z 10 bojowymi wozami piechoty BWP-1 (wcześniej nie używanych przez spadochroniarzy) oraz dwie kompanie szturmowe na 42 wozach opancerzonych BRDM ? 2. Kompania wsparcia uzbrojona była w moździerze oraz środki przeciwpancerne.

Ze względu na charakter zadań, polskim spadochroniarzom przyszło działać w Bośni w roli piechoty zmechanizowanej. Pierwszy z pięciu posterunków kontrolnych, które objęli, znajdował się w strefie rozdzielenia wojsk serbskich i bośniackich, 10 kilometrów na południowy wschód od uzdrowiskowej miejscowości Banja Vrucica. Nosił kryptonim „Zulu 007”. Rejon odpowiedzialności polskiego batalionu obejmował obszar trzech gmin ? Teslić, Żepce i Zavidovići oraz część gminy Maglaj. Większość z obszaru liczącego 1380 km2 stanowiły tereny górskie, mieszkali tam Bośniacy, Chorwaci i Serbowie, ogółem prawie 100 tys. ludzi. Co warte podkreślenia, Polacy jako jedyni w całej Brygadzie Nordycko Polskiej mieli w swojej strefie odpowiedzialności mieszkańców wszystkich trzech narodowości i trzech wyznań: katolików, prawosławnych i muzułmanów.

Polska jednostka wykonywała w IFOR następujące zadania operacyjne:

  • Organizowano punkty kontrolne na linii rozdzielenia wojsk.
  • Patrolowano strefy rozdzielenia wojsk (2 km po obydwu stronach linii przerwania ognia) oraz strefy do 10 km po obydwu stronach linii przerwania ognia.
  • Zbierano informacje o polach minowych.
  • Kontrolowano wycofywanie wojsk i uzbrojenia poza uzgodnione linie w całym rejonie odpowiedzialności batalionu.
  • Udzielano pomocy, w razie konieczności pozostałym batalionom w ich rejonach odpowiedzialności (na rozkaz dowódcy Brygady).
  • Asystowano i zabezpieczano wymianę jeńców i więźniów.
  • Nadzorowano bezpieczeństwo i swobodę poruszania się osób cywilnych (uchodźców, osób wysiedlonych) wraz z mieniem osobistym.
  • Wspierano działalność humanitarną oraz odbudowę infrastruktury energetycznej, drogowej i gospodarczej.

Mandat IFOR był przewidziany na 12 miesięcy i kończył się 20 grudnia 1996 r. Siły Implementacyjne nie zdołały doprowadzić do pełnej realizacji postanowień układu pokojowego, głównie w zakresie tzw. cywilnych aspektów porozumienia z Dayton.
Dlatego na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1088 z 12 grudnia 1996 r. Siły Przywracania Pokoju IFOR, po udanym przeprowadzeniu wyborów we wrześniu 1996 r., podczas których polski batalion zabezpieczał 202 punkty wyborcze, zostały zredukowane do 40 tys. żołnierzy i przemianowane na Siły Stabilizujące (SFOR). IFOR wypełniał swoje zadania zgodnie z wojskowym aneksem ogólnego Porozumienia dla Pokoju.

Polska wydzieliła 16 Batalion Powietrznodesantowy oraz oficerów sztabowych do sztabu Nordycko – Polskiej Brygady SFOR i jej wspó1nych jednostek. Brygadzie, liczącej teraz ok. 3 tys. ludzi pozostawiono dotychczasowy rejon odpowiedzialności z zapewnieniem przez siły amerykańskie funkcjonowania systemów dowodzenia, łączności i rozpoznania a także wsparcia artyleryjskiego, lotniczego oraz zabezpieczenia medycznego. W połowie 1998 r. dowódcą Nordycko?Polskiej Brygady SFOR po raz pierwszy został Polak, gen. bryg. Mieczysław Bieniek. Związana jest z tym anegdota. Polski dowódca wielonarodowej brygady zarabiał mniej niż jego duński kierowca, co stanowiło tajemnicę poliszynela. Przełożeni podjęli salomonową decyzję: Duńczyka wymienili na Polaka?

W wyniku postępującej stabilizacji w regionie, przeprowadzano redukcje sił SFOR. W ramach trzech wielonarodowych dywizji w miejsce rozwiązanych brygad utworzono 13 grup bojowych liczących 850 żołnierzy każda. Były samowystarczalne pod względem operacyjnym, rozpoznania, dowodzenia i łączności, logistycznym, medycznym, zabezpieczenia inżynieryjnego oraz transportowym. Utrzymano znaczny odwód strategiczny naczelnego dowódcy Połączonych Sił Zbrojnych NATO w Europie, w skład którego wszedł 18. Batalion Desantowo-Szturmowy z Bielska Białej.

Postępująca stabilizacja w regionie spowodowała, że w 2004 r. SFOR przekazał swoje kompetencje siłom UE ? EUFOR.

Grzegorz Ciechanowski

Lista publikacji poruszających tematykę misji PKW IFOR / SFOR:

  • Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990 – 1999
    Grzegorz Ciechanowski
    Toruń 2010
  • Polacy w służbie pokoju 1953 – 2003
    Andrzej Zasieczny (red.)
    2003
  • NATO peace support operations, Nordic – Polish Brigade in Bosnia – Herzegovina, beginning of the mission
    Artur Bilski
    Szczecin 2008
  • Operacja IFOR, wspólny wysiłek w Bośni
    Piotr Piątkowski
    Warszawa 1996
  • Widok na Sarajewo
    Artur Bilski
    Warszawa 2000
  • Rok w Bośni
    Krzystof Motacki
    Warszawa 2003

5 odpowiedzi na „PKW IFOR / SFOR

  1. bolek pisze:

    jaką miałes ksywe

  2. bolek pisze:

    jasiu jako miales ksywe

  3. komancz pisze:

    aha: mój mail:
    komancz7.62@gmail.com

    hej

  4. komancz pisze:

    hej, jestem (byłem) żołnierzem z okładki „Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990 ? 1999” autorstwa p. Grzegorza Ciechanowskiego. Zrobiłem też zamieszczone powyżej zdjęcia w namiocie NS i zdjęcie bazy w Jelah z wieży strażniczej (to z BRDMami), odbyłem służbę podczas pierwszej misji NATO w BiH. Proszę o kontakt, chętnie wymieniłbym się zdjęciami i ewentualnie wspomnieniami. Nadmieniam, że przeżyłem lekki wstrząs gdy zobaczyłem siebie na okładce tak poważnej publikacji Grin

    pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


Kliknij aby dodać emotikonę

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyDanceClapJumpHandshakeHigh FiveHug LeftHug RightKiss BlowKissingByeGo AwayCall MeOn the PhoneSecretMeetingWavingStopTime OutTalk to the HandLoserLyingDOH!Fingers CrossedWaitingSuspenseTremblePrayWorshipStarvingEatVictoryCurseAlienAngelClownCowboyCyclopsDevilDoctorFemale FighterMale FighterMohawkMusicNerdPartyPirateSkywalkerSnowmanSoldierVampireZombie KillerGhostSkeletonBunnyCatCat 2ChickChickenChicken 2CowCow 2DogDog 2DuckGoatHippoKoalaLionMonkeyMonkey 2MousePandaPigPig 2SheepSheep 2ReindeerSnailTigerTurtleBeerDrinkLiquorCoffeeCakePizzaWatermelonBowlPlateCanFemaleMaleHeartBroken HeartRoseDead RosePeaceYin YangUS FlagMoonStarSunCloudyRainThunderUmbrellaRainbowMusic NoteAirplaneCarIslandAnnouncebrbMailCellPhoneCameraFilmTVClockLampSearchCoinsComputerConsolePresentSoccerCloverPumpkinBombHammerKnifeHandcuffsPillPoopCigarette