Jedną z form współpracy Instytutu Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie Uniwersytetu Szczecińskiego i koła nr 19 Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ są wizyty weteranów służby na rzecz pokoju pełnionej poza granicami kraju na zajęciach prowadzonych ze studentami. Gościem na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe był w dniu 17 marca b.r. płk rez. Adam Kulbiej, oficer z bogatym doświadczeniem, zastępca dowódcy XXIII zmiany PKW misji UNDOF w Syrii (1.12.1983–7.06.1984) oraz obserwator wojskowy z ramienia ONZ w misji UNPROFOR w b. Jugosławii, co opisaliśmy na naszej stronie.

Kolejną osobą wizytującą 14 kwietnia b.r. szczecińską uczelnię był płk w st. spocz. Lech Zajda, uczestnik  natowskiej operacji Bośni-Hercegowinie, gdzie był szefem oddziału inżynieryjnego Kwatery Głównej sił SFOR w Sarajewie, a kilka lat później – szefem oddziału inżynieryjnego dowodzonej przez Polaków Wielonarodowej Dywizji Centrum-Południe – MNDC-S.

Pan Pułkownik opowiadał ciekawe rzeczy o swojej służbie w tych krajach. W Bośni odpowiadał m.in. za rozminowanie terenów prowadzone przez wojsko i wyspecjalizowane firmy cywilne. Te ostatnie miały pierwszeństwo w do wybieraniu obszarów, które należało oczyszczać z min. Zatem cywile podejmowali się pracy na łąkach, polach, innymi słowy na otwartym, względnie łatwym do sprawdzenia terenie. Wojsku przypadały rowy ciągnące się wzdłuż dróg, zakrzaczenia i inne trudne miejsca. Żołnierzom bardzo pomagała Bożena, zautomatyzowany, samobieżny słowacki minitrał, bo w składzie oddziału kierowanego przez płk. Zajdę byli też nasi południowi sąsiedzi.

Znacznie bardziej niebezpieczną okazała się operacja sił koalicyjnych  Iraqi Fereedom, prowadzona w celu ustabilizowania sytuacji po pokonaniu przez sojuszników armii Saddama Husajna.  W tym celu Irak podzielono na strefy, a jedną z nich kontrolować miała Wielonarodowa Dywizja Centrum-Południe – MNDC-S. Po rozwiązaniu armii dyktatora przez Amerykanów, w tym kraju uaktywnił się ruch oporu – wojskowi stracili swoją pracę i masowo zaczęli zasilać szeregi rebeliantów. Płk. Zajda trafił na I zmianę w dowództwie dywizji stacjonującym w Camp Babilon (Base Alpha), tuż obok ruin Babilonu i pałacu Saddama Husajna. Organizował i kierował pracą międzynarodowego oddziału inżynieryjnego dywizji  MND C-S. Studentom zaprezentował autentyczną mapę taktyczną wykonaną przez podlegającą mu wówczas wielonarodową komórkę topograficzną z zaznaczonymi polami minowymi oraz miejscami zainstalowanych improwizowanych ładunków wybuchowych – IED. Takie mapy wydawano dowódcom patroli operujących w terenie. Pułkownik opowiedział też o taktyce stosowanej przez przeciwnika. Otóż budowano całe systemy 5–6 min ukrytych min połączonych zamaskowanymi kablami. Na wzgórzu siedział osobnik, który obserwował poruszającą się kolumnę wojskową i w odpowiednim miejscu odpalał komórką pierwszą minę, znajdującą się na wysokości ostatniego pojazdu. Wtedy maszyny opuszczali wojskowi, a to był odpowiedni moment aby zdetonować jedną salwą pozostałe ładunki.

Pan pułkownik opowiadał zatem o operacjach wymuszania pokoju, które często przypominały działania wojenne. Warto w tym miejscu przywołać postać szczecinianina, ppłk Hieronima Kupczyka, pierwszego poległego polskiego żołnierza w Iraku, który zginął w zasadzce pod ogniem przeciwnika.

Dr Michał Romańczuk, dziekan Wydziału Nauk Społecznych wręczył znakomitemu gościowi stosowne pismo z podziękowaniem o następującej treści:

„W imieniu własnym, pracowników naukowo-dydaktycznych Instytutu Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie oraz studentów kierunku Bezpieczeństwo Narodowe serdecznie dziękuję za przeprowadzenie wykładu na temat roli misji pokojowych w systemie bezpieczeństwa państwa.

Wysoki poziom merytoryczny spotkania oraz przedstawienie problematyki z perspektywy praktyka było cennym doświadczeniem dla całej naszej społeczności akademickiej a Pańskie osobiste doświadczenie i ekspercka wiedza stanowią doskonałe uzupełnienie teorii przekazywanej studentom”.

Ppłk dr hab. Grzegorz Ciechanowski, prof. US